Değişkenler ve Veri Türleri

Bir önceki derste input() ile aldığımız bilgiyi bir değişkene kaydetmiştik. Bu derste değişkenleri daha yakından tanıyacak, Python’un hangi tür bilgilerle çalıştığını ve bunlarla nasıl hesap yapabileceğimizi öğreneceğiz.

Dersin Amacı ve Kazanımlar

Bu dersin sonunda:

1. Değişken oluşturabilecek ve kurallara uygun değişken adı verebileceksiniz.
2. int, float, str ve bool veri türlerini ayırt edebilecek, type() ile bir değerin türünü bulabileceksiniz.
3. input() ile alınan metni sayıya, sayıyı metne dönüştürebileceksiniz.
4. Aritmetik operatörlerle hesaplama yapan programlar yazabileceksiniz.

Gerekli Malzemeler

Değişken Nedir?

Değişken, bilgisayarın hafızasında bir bilgiyi saklamak için kullandığımız, üzerinde ad yazan bir kutu gibidir. Kutuya bir değer koymak için = işaretini kullanırız: yas = 13. Burada = matematikteki “eşittir” anlamına gelmez; “sağdaki değeri soldaki kutuya koy” anlamına gelir. Kutunun içindeki değeri daha sonra değiştirebiliriz; zaten bu yüzden adı değişkendir.

Değişken adı verirken şu kurallara uyarız:

• Harf ya da alt çizgi (_) ile başlar; rakamla başlayamaz (1sinif olmaz, sinif1 olur).
• Boşluk içermez; kelimeleri alt çizgiyle ayırırız: ogrenci_adi.
• Türkçe karakter (ç, ğ, ı, ö, ş, ü) kullanmayız: yas, ogretmen.
• Büyük-küçük harf fark eder: yas ile Yas farklı değişkenlerdir.

Veri Türleri

Bir değerin türünü öğrenmek için type() fonksiyonunu kullanırız.

Örnek 1: Değişkenler ve Türleri

# Farklı veri türlerinde değişkenler
ogrenci_adi = "Ayşe"     # str (metin)
yas = 13                 # int (tam sayı)
boy = 1.58               # float (ondalıklı sayı)
kursa_kayitli = True     # bool (doğru/yanlış)

print(ogrenci_adi, yas, boy, kursa_kayitli)
print(type(ogrenci_adi))
print(type(yas))
print(type(boy))
print(type(kursa_kayitli))

Beklenen çıktı:

Ayşe 13 1.58 True
<class 'str'>
<class 'int'>
<class 'float'>
<class 'bool'>

Temel Operatörler

Python’u güçlü bir hesap makinesi gibi kullanabiliriz. +, -, * ve / işlemlerinin yanında üç yeni operatör daha öğreneceğiz: // tam bölme yapar (sonucun ondalık kısmını atar), % bölümden kalanı verir, ** ise üs alır.

Örnek 2: Aritmetik Operatörler

# Temel aritmetik operatörler
a = 17
b = 5
print("Toplama:", a + b)
print("Çıkarma:", a - b)
print("Çarpma:", a * b)
print("Bölme:", a / b)
print("Tam bölme:", a // b)
print("Kalan (mod):", a % b)
print("Üs alma:", a ** 2)

Beklenen çıktı:

Toplama: 22
Çıkarma: 12
Çarpma: 85
Bölme: 3.4
Tam bölme: 3
Kalan (mod): 2
Üs alma: 289

Dikkat edin: / işleminin sonucu her zaman float türündedir. 10 / 2 işleminin sonucu bile 5.0 olur.

Bazı operatörler metinlerle de çalışır: "Bilişim" + "Dersi" iki metni birleştirerek BilişimDersi yapar, "ha" * 3 ise hahaha verir.

input() Neden Metin Döndürür?

input() fonksiyonu, kullanıcı ne yazarsa yazsın, onu her zaman metin (str) olarak verir. Kullanıcı 7 yazsa bile Python bunu "7" olarak görür. Bu yüzden sayılarla hesap yapmadan önce değeri dönüştürmemiz gerekir:

• int("15") → 15 (metni tam sayıya çevirir)
• float("2.5") → 2.5 (metni ondalıklı sayıya çevirir)
• str(42) → "42" (sayıyı metne çevirir)

Örnek 3: Metin mi, Sayı mı?

# input() her zaman metin (str) döndürür
sayi = input("Bir sayı yaz: ")
print(type(sayi))
print(sayi + sayi)     # iki metin yan yana eklenir

sayi = int(sayi)       # metni tam sayıya çeviriyoruz
print(type(sayi))
print(sayi + sayi)     # şimdi gerçekten toplama yapılır

Örnek çalıştırma: (Kullanıcının klavyeden yazdığı değerler de çıktıda görünüyor: 7)

Bir sayı yaz: 7
<class 'str'>
77
<class 'int'>
14

İlk toplamada "7" + "7" iki metni yan yana koyduğu için 77 sonucunu verdi. Dönüştürme yaptıktan sonra gerçek toplama yapıldı ve 14 elde ettik.

Örnek 4: Yaş ve Boy Hesaplama

Dönüştürmeyi çoğu zaman input() ile aynı satırda yaparız: int(input(...)). Önce input() çalışır, sonra gelen metin int() ile sayıya çevrilir.

# Doğum yılından yaş hesaplama
dogum_yili = int(input("Doğum yılın: "))
bu_yil = 2026
yas = bu_yil - dogum_yili
print("Bu yıl " + str(yas) + " yaşına giriyorsun.")

# Ondalıklı sayı ile çalışma
boy = float(input("Boyun (metre): "))
boy_cm = boy * 100
print("Boyun santimetre olarak:", int(boy_cm))

Örnek çalıştırma: (Kullanıcının klavyeden yazdığı değerler de çıktıda görünüyor: 2013, 1.52)

Doğum yılın: 2013
Bu yıl 13 yaşına giriyorsun.
Boyun (metre): 1.52
Boyun santimetre olarak: 152

Sıra Sizde

1. Kolay: Adınızı, yaşınızı, boyunuzu ve “öğrenci misiniz?” sorusunun cevabını (True/False) dört farklı değişkende saklayın. Her birini ve türünü type() ile ekrana yazdırın.
2. Orta: Kullanıcıdan iki sayı alan ve bu sayıların toplamını, farkını, çarpımını ve bölümünü yazdıran bir program yazın.
3. Zor: Kullanıcıdan dakika cinsinden bir süre alın ve bunu saat ile dakikaya çeviren bir program yazın. Örneğin 135 dakika için “2 saat 15 dakika” yazdırsın. (İpucu: // ve % operatörlerini kullanın.)

Kendini Dene

1. type(3.0) komutunun sonucu hangi veri türüdür?
2. print(int("12") + 3) ekrana ne yazdırır?
3. print("12" + "3") ekrana ne yazdırır?

Cevaplar