Dişliler ve Geçmeli Pim: Çevir-Döndür Oyuncak

Bugün iki dişli ve geçmeli pimlerle bir çevir-döndür oyuncağı yapıyoruz.

Dersin Amacı ve Kazanımlar

Bu dersin sonunda:

1. Dişli ekleyip oranı (20 : 10 = 2) hesaplayabileceksiniz.
2. Dişli deliğine rahat boşluk verebileceksiniz.
3. Geçmeli pim yapıp Sim Lab’da deneyebileceksiniz.
4. Paket Grubu ile Birlik Grubu farkını söyleyebileceksiniz.

Gerekli Malzemeler ve Hazırlık

Başlamadan Önce

• Yeni 3D tasarım: Ad_Soyad_D10_CevirDondur. Izgarayı Tuttur 0,5 mm.
• Delik çapı = 5 + rahat boşluk (gösterimde 5,4 mm).

Adım Adım Yapalım

1. Adım: Dişli Oranı (3 dk)

1. Oran = 20 / 10 = 2: büyük dişli 1 tur, küçük dişli 2 tur döner.

2. Adım: Dişlileri Ekle (7 dk)

1. Sekil Oluşturucular → Tümü sekmesinde Dişli döşemesini sürükleyin. Denetçi başlığı Gear; ayarlar Dişli bölümünde.
2. Ayarlar: İç Yarıçap (6), Dış Yarıçap (10), Dişlerin Sayısı (6), Dişin Yüksekliği (6). Bunlar kaydırıcıdır: yavaşça sürükleyin, değer birkaç saniye geç güncellenebilir (20,07 gibi değerler sorun değil).
3. Büyük dişli: Dişlerin Sayısı 20, Dış Yarıçap 20, İç Yarıçap 17.
4. Küçük dişli: Dişlerin Sayısı 10, Dış Yarıçap 10, İç Yarıçap 7.
5. Dişler eşit büyüklükte (≈ 6,3 mm), derinlik 3 mm. Kalınlık (Z ölçü kutusu) 6 mm.
6. Delik: Delik silindir 5,4 × 5,4 × 8 mm (5 + rahat boşluk), Z = −1. Dişliyle Hizala (X ve Y ortası) → Birlik Grubu.

3. Adım: Merkez Mesafesi (6 dk)

1. Dişlileri dişler hafifçe geçene kadar yaklaştırın (Izgarayı Tuttur 0,5 mm), sonra 0,3 mm geri açın.
2. Cetvel aracı ile merkezler arasını yazın: pimlerin arası.
3. Beklenen ≈ 27 mm (20 + 7 = 17 + 10) artı küçük boşluk.

4. Adım: Plaka ve Geçmeli Pimler (10 dk)

1. Plaka: Kutu 80 × 50 × 4 mm, Yarıçap 1. Cetvel aracı’nı sol ön köşeye koyun (kenar modu).
2. Pim (katı, Hizala ile ortalı) — Yaka: Silindir 8 × 8 × 1 mm, Z = 4.
3. Gövde: Silindir 5 × 5 × 6,5 mm, Z = 5.
4. Uç: Koni; Taban Yarıçapı 3, Üst Yarıçap 2,25, Yükseklik 1,5, Z = 11,5. Geniş taraf aşağıda.
5. Üçünü seçin → Birlik Grubu.
6. Yarık: Delik kutu 1,2 × 8 × 7 mm, pime ortalı, Z = 6: iki esnek bacak. Birlik Grubu.
7. Pim grubunu Z = 3 yapın (plakaya 1 mm gömülü) ve plakayla Birlik Grubu.
8. Ctrl+D ile ikinci pimi merkez mesafesine taşıyın.
9. Ø6 uç Ø5,4 delikten geçerken bacaklar yaklaşır, sonra açılıp dişliyi tutar.

5. Adım: Sim Lab’da Dene (8 dk)

1. Sağ üstteki Sim Lab’a tıklayın; şekiller dinamiktir (düşer).
2. Plakayı seçip Statik yap (Ctrl+M) simgesine tıklayın: plaka sabit kalır.
3. Aks konnektörü’nü her iki dişlinin merkezine yerleştirin.
4. Büyük dişlinin aks konnektöründe Motor Tipi’ni Sürekli yapın. Motor Hızı (RPM) kaydırıcıyla ayarlanır.
5. Sol alttaki ▶ ile başlatın; sağ alttaki düğme başa sarar.
6. Küçük dişli iki kat hızlı dönüyor mu? Sıkışıyorsa merkez mesafesini 0,5 mm artırın.

6. Adım: Paket Grubu ve Birlik Grubu (4 dk)

1. Plaka ve dişlileri Paket Grubu (Ctrl+B) yapın: yeşil çerçeve, parçalar ayrı kalır.
2. Birlik Grubu’na çevirin: dişliler plakaya kaynar, dönemez. Geri Al (Ctrl+Z).
3. Sonradan takılacak parçalarda Paket Grubu kullanın.

7. Adım: Baskıya Hazırla (2 dk)

1. Grubu Çöz (Ctrl+Shift+G). Dişlileri plakanın yanına düz yatırın; pimler yukarı.
2. Her parçayı Çalışma Düzlemi’ne Bırak (D). Hepsi 220 × 220 mm tablaya sığar.
3. Dışa Aktar → Tasarımdaki her şey. → .STL.

Baskıya Hazırla

Bu kontrolleri Tinkercad’de yapın ve dosyayı öğretmeninize baskıya hazır teslim edin.

1. Her parça Çalışma Düzlemi’ne Bırak (D): tabanlar Z = 0’da.
2. Dişliler düz, pimler yukarı.
3. Üç parça tablaya sığıyor.
4. Dışa Aktar → .STL. Dosya adı: Ad_Soyad_D10_CevirDondur.

Yaratıcı Ekleme Fikirleri

Uygulama bölümünde aynı nesneyi kendiniz yaptıktan sonra aşağıdakilerden en az birini ekleyin:

• Üçüncü dişli (10–20–10 ya da 10–20–40) ekleyip hesaplayın.
• Küçük dişliye ibre, plakaya 0–9 gömülü kadran: “şans çarkı”.
• Anahtarlık versiyonu: 50 × 30 mm plaka, 12 ve 8 dişli (ör. Dış Yarıçap 9 ve 6), Ø5 mm halka deliği.

Kontrol Listesi ve Değerlendirme

Uzatma: Büyük dişliyi 5 tur çevirin; küçük 10 tur dönmeli.

Kendini Dene

1. Büyük dişli 1 tur dönünce küçük kaç tur döner?
2. Geçmeli pim neden esner?
3. Dişlileri plakayla neden Birlik Grubu yapmıyoruz?

Cevaplar