Ders 1: Yarışmayı Tanıyalım: 2204-A ve 2204-B

Bu kursta, bir proje fikrini adım adım TÜBİTAK 2204-A veya 2204-B başvurusuna dönüştüreceğiz. İlk derste oyunun kurallarını öğreniyoruz: kim katılır, proje nasıl puanlanır, hangi hata projeyi doğrudan eler.

Bu Derste Öğrenecekleriniz

• 2204-A (lise) ile 2204-B (ortaokul) arasındaki farkları söylemeyi,
• ana alan ile tematik alanın farkını açıklamayı,
• yarışmanın aşamalarını ve her aşamada puanın nasıl dağıldığını,
• projeyi “hangi aşamada olursa olsun” eleyen kuralları,
• 2026-2027 son başvuru tarihini ve bundan geriye doğru bir takım takvimi kurmayı,
• fikirden finale kadar her aşamanın hangi haftaya ve hangi kurs dersine düştüğünü gösteren yol haritasını okumayı.

Yarışmayı Adım Adım Tanıyalım

1. 2204 nedir?

2204, TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığının (BİDEB) öğrenci araştırma projeleri yarışmasıdır. İki ayrı yarışma vardır:

• 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması: 2026-2027 döneminde 58. kez düzenleniyor.
• 2204-B Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması: 2026-2027 döneminde 21. kez düzenleniyor.

Resmî belgelerde bu dönemin adı “2027 yılı” yarışmasıdır. Başvuru yılda bir kez alınır ve TÜBİTAK Yönetim Bilgi Sistemi (TYBS) üzerinden çevrim içi yapılır.

Ben de bu yarışmada danışmanlık yapan bir Bilişim Teknolojileri öğretmeniyim. Danışmanlık yaptığım bir takım bölge birinciliği kazandı. O süreçte öğrendiklerimi bu kursa koydum.

2. Kimler katılabilir?

Aşağıdaki tablo iki yarışmanın temel farklarını gösteriyor. Bu tabloyu takım panonuza asın.

İki yarışmada da geçerli olan ortak kurallar:

• Her öğrenci yalnızca bir projeyle katılır.
• Bir danışman birden fazla projeye danışmanlık yapabilir. Danışman için alan sınırı yoktur. Yani bir Bilişim Teknolojileri öğretmeni fizik projesine de danışman olabilir.
• Danışman, MEB’e bağlı bir eğitim kurumunda fiilen çalışan bir öğretmen ya da Deneyap Teknoloji Atölyelerinde görev yapan bir eğitmendir.
• Öğrenciler ile danışman arasında birinci derece yakınlık (anne/baba) ve çıkar ilişkisi olamaz.
• Öğrenciler ve danışman farklı okullardan olabilir. Farklı illerdeyseniz başvuru ekranında il seçiminin somut gerekçesini yazmanız gerekir. Gerekçesi uygun bulunmayan proje elenir.
• Tüm öğrencilerin ve danışmanın ARBİS kaydı olmalı ve bilgileri güncel olmalıdır (Ders 11).

3. Ana alan ve tematik alan

Her proje bir ana alanda başvurur ve bir tematik alanı kapsamak zorundadır. Ana alan, projeyi hangi jürinin değerlendireceğini belirler. Tematik alan ise projenin hangi güncel konuya hizmet ettiğini gösterir.

Tematik alan listesi proje rehberlerinde (Tablo 2) yer alır ve oldukça uzundur. Teknoloji projeleri için öne çıkanlardan bazıları: Yapay Zekâ, Makine Öğrenmesi, Robotik ve Kodlama, Algoritma Tasarımı ve Uygulamaları, Siber Güvenlik, Giyilebilir Teknolojiler, Erişilebilir Yaşam Teknolojileri, Akıllı Ulaşım Sistemleri, Yenilenebilir Enerji, Sıfır Atık ve Geri Dönüşüm, Tarım ve Hayvancılık Teknolojileri, Sağlıklı Yaşam ve Spor.

İki önemli kural:

• Ana alan, projeye destek veren diğer bilim dallarına göre değil, projenin konusu ve nihai amacına göre seçilir.
• Ana alan ve tematik alan başvuru süreci bittikten sonra değiştirilemez. Seçim sorumluluğu proje sahiplerindedir.

Alan seçimini Ders 4’te ayrıntılı yapacağız.

4. Aşamalar ve puanlama

Proje dört basamaktan geçer:

1. Ön inceleme (şekil): Jüri, başvurunun çağrıdaki kurallara uyup uymadığına bakar: şablon, sayfa sınırı, dosya kuralları, izin belgeleri vb. Bu aşamayı geçemeyen proje bilimsel değerlendirmeye bile girmez.
2. Ön değerlendirme: Jüri, raporunuzu bilimsel ölçütlerle puanlar. Puan sırasına göre, TÜBİTAK’ın belirlediği sayıda proje bölgeye davet edilir. Bölge değerlendirmeleri 12 bölge koordinatörlüğünde yapılır.
3. Bölge aşaması: Sergi, poster ve en fazla 10 dakikalık sözlü sunum. Bölge puanında, ön değerlendirme puanının %30’u etkilidir. Bölge birincileri finale gider.
4. Final aşaması: Ulusal düzeyde birincilik, ikincilik, üçüncülük ve teşvik ödülleri. 2204-A’da final derecesi alan projeler arasından uluslararası yarışmalara (ISEF, EUCYS) gidecek projeler ayrı bir jüriyle seçilir.

Puanlar şu bölümlere dağılır (ÖAP: Önem Ağırlığı Puanı):

Bu tablodan iki ders çıkarın:

• Raporda en çok puanı yaratıcılık/etki ile sonuçlar getirir. Ölçülmüş, karşılaştırılmış sonuç şarttır.
• Bölgede puanın 40’ı öğrencilerin projeye hakimiyetine gider. Projeyi öğrenciler yapmalı ve her üye her bölümü anlatabilmelidir.

Değerlendirme sonuçlarına itiraz yolu kapalıdır; yargı yolu dışında itiraz kabul edilmez.

5. Projeyi eleyen kurallar

Aşağıdaki durumlardan biri tespit edilirse proje elenir. Çoğu için çağrıdaki ifade “hangi aşamada olursa olsun” şeklindedir. Yani finalde bile elenebilirsiniz.

• Proje fikir aşamasında veya devam ediyor. Başvurudan önce proje tamamlanmış olmalıdır.
• Proje daha önceki yıllarda bu yarışmaya başvurmuş.
• Proje, son başvuru tarihinden önce aynı ya da benzer içerikle, aynı ya da farklı isimle herhangi bir proje yarışmasına başvurmuş.
• Başvuruya eksik, hatalı veya yanlış bilgi ve belge yüklenmiş.
• Proje halk sağlığına ve güvenliğine risk taşıyor; omurgalı hayvanlarda kesi, kan/doku alma, etkisi bilinmeyen madde verme veya sağlığı tehdit eden deney var.
• Proje adı, rapor veya diğer belgelerde bir kurum, firma, ticari ürün ya da marka öne çıkarılmış.
• Ayrımcı, dışlayıcı veya rencide edici ifade kullanılmış.
• Gerekli etik izinler alınmamış.
• Geçmiş yıl projelerine veya yayımlanmış metinlere benzerlik yüksek (intihal).
• Değerlendirme formlarına göre: veri uydurma veya çarpıtma, kaynak göstermeme, kişisel verilerin gizliliğini ihlal etme, çalışmanın proje ekibi tarafından geliştirilmediğinin anlaşılması.

Bu kuralların her birini ilgili derste tekrar ele alacağız: özgünlük Ders 3’te, etik Ders 6’da, veri bütünlüğü Ders 8’de, intihal Ders 10’da.

6. 2026-2027 takvimi ve ödüller

• 2204-A son başvuru: 4 Ocak 2027, saat 17.30
• 2204-B son başvuru: 10 Şubat 2027, saat 17.30
• Saat 17.30’da sistem otomatik kapanır. Sonra hiçbir değişiklik yapılamaz.
• Bölge sergisi, final ve sonuç tarihleri henüz ilan edilmedi. Yarışma sayfasını takip edin.

Yarışma sayfalarında yayımlanan para ödülleri (öğrenciye kişi başı, danışmana proje başı):

Para dışındaki olanaklar:

• Final birincilik, ikincilik ve üçüncülük alan projelere, talep edilirse patent (fikri hak tescil) desteği verilir.
• 2204-A: Final derecesi alan öğrenciler, üniversite sınavına girdikleri ilk yıl, derece aldıkları alanla ilgili bir bölümü tercih ederlerse YKS’de ek katsayıdan yararlanır. Başvuruyu öğrenci kendisi takip eder. Ayrıca bazı BİDEB burs ve destek programlarında olanaklar vardır.
• 2204-B: Final derecesi alan danışmanlar, koşulları sağlarlarsa 2247-C STAR Öğretmen programından yararlanabilir.

7. Fikirden Finale Yol Haritası

Resmî tarihleri bildiğimize göre geriye doğru plan yapabiliriz. Aşağıdaki haftalar kurs önerisidir; bugünden (20 Ekim 2026) başlar ve her aşamayı ilgili kurs dersine bağlar. Resmî olanlar yalnızca son başvuru tarihleri ve MEB çalışma takvimindeki tatillerdir: birinci dönem ara tatili 16–20 Kasım 2026, 1 Ocak 2027 yılbaşı, birinci dönemin son günü 22 Ocak 2027 ve yarıyıl tatili 25 Ocak – 5 Şubat 2027.

Üç kural yol haritasının bel kemiğidir:

• İzinler erken başlar. MEB Araştırma Uygulama İzninin ne kadar sürede sonuçlanacağı bu kursta doğrulanamadı. İzin gerekiyorsa başvuruyu fikir netleştiği hafta yapın; beklerken prototip üzerinde çalışın (Ders 6).
• Veri toplama, son başvurudan en geç 2–3 hafta önce biter. Analiz ve rapor için bu süre gerekir (Ders 7).
• TYBS son güne kalmaz. İç hedefimiz, başvuruyu resmî tarihten en az 1 hafta önce onaylamaktır. Son hafta tampon olarak boş kalır (Ders 11).

2204-A (lise) yol haritası, son başvuru 4 Ocak 2027, saat 17.30 (bugünden yaklaşık 11 hafta):

2204-B (ortaokul) yol haritası, son başvuru 10 Şubat 2027, saat 17.30 (bugünden yaklaşık 16 hafta). B takımlarının daha çok zamanı var, ama iki tuzağa dikkat edin: Sınıfta yapılacak testler okul günü gerektirir ve okullar 22 Ocak’ta kapanır. TYBS başvurusunu danışman yapar ve iç hedef tarihi yarıyıl tatiline denk gelir; bu tarihi danışmanınızla önceden konuşun.

Başvurudan sonra (her iki yarışma için):

Takviminiz bu tablolardan geri kalmışsa projeyi küçültün (daha az test koşulu, daha sade prototip), ama yarım bırakmayın. Proje başvurudan önce tamamlanmış olmalıdır.

8. Danışman öğretmen için not

• Projeyi öğrenciler kurgular ve yapar. Danışman yol gösterir. Jüri “Bunu kim yaptı?” diye mutlaka sorar.
• 2204-B’de başvuruyu danışman yapar. Bu yüzden ARBİS kaydınızı ve iletişim bilgilerinizi bugün kontrol edin.
• İzin gerektiren işler (MEB izni, veli onamı) zaman alır. Bunları erken başlatmak danışmanın görevidir (Ders 6).
• Bölge ve finalde danışman, sözlü sunuma ve jüri sorularına müdahale edemez.

Örnek Projemiz: “Nefes Asistanı”

Kurs boyunca her adımı aynı örnek proje üzerinde göstereceğiz. Bu proje bir öğretim örneğidir; gerçek bir başvuru değildir ve doğrudan kopyalanmamalıdır. Kendi projeniz kendi gözleminizden çıkmalıdır.

Bu örneği seçmemin nedeni şu: Teknolojiktir, okullarda yaygın olan Arduino Uno ve hazır modüllerle ucuza yapılabilir, sayıyla ölçülür, karşılaştırma grubu kurulabilir. Ayrıca piyasada CO₂ ölçerler zaten satılıyor. Bu da bize Ders 3’te kursun en önemli kuralını göstermek için iyi bir fırsat verecek.

Takım Uygulaması (40 dk)

Bölüm A: Yarışma Kimlik Kartı (15 dk)

Bölüm B: Geri sayım takvimi (10 dk)

Son başvuru tarihinden geriye doğru 4 kilometre taşı yazın. Önerilen tarihler yukarıdaki yol haritasından alınmıştır (kurs önerisi); kendi takviminize göre uyarlayın.

Not: Bugünden (20 Ekim 2026) son başvuruya 2204-A için yaklaşık 11 hafta, 2204-B için yaklaşık 16 hafta kaldı. Takviminiz sıkışıksa projeyi küçültün, ama yarım bırakmayın.

Bölüm C: Elenir mi? (10 dk)

Her senaryo için “Sorun yok”, “Risk” veya “Elenir” yazın. Cevaplar tablonun altında.

1. Projemizi geçen ay başka bir proje yarışmasına da gönderdik.
2. Danışmanımız, takım arkadaşımızın annesi.
3. Danışmanımız başka bir okulda çalışıyor.
4. Prototip hazır ama testleri başvurudan sonra yapacağız.
5. Raporda kullandığımız kartın markasını başlığa yazdık.
6. Geçen yıl başvurduğumuz projeyi yeni bir adla tekrar göndereceğiz.
7. 2204-B’de danışmanımız yok.
8. 2204-A’da danışmanımız yok.
9. Sınıf arkadaşlarımıza anket yaptık ama izin ve onam almadık.
10. Takımımız 4 kişi.

Cevaplar: 1. Elenir (çağrı 4.1.9; B’de 4.1.8). 2. Olamaz; birinci derece yakınlık yasak. 3. Sorun yok. 4. Elenir; proje tamamlanmış olmalı. 5. Elenir; marka öne çıkarılamaz. 6. Elenir. 7. Başvuru yapılamaz; B’de danışman zorunlu ve başvuruyu o yapar. 8. Sorun yok. 9. Elenir; izinler eksik (Ders 6). 10. Olamaz; en çok 3 öğrenci.

Bölüm D: Teslim kontrol listesi (5 dk)

• ☐ Yarışma Kimlik Kartı dolduruldu ve takım panosuna asıldı.
• ☐ Son başvuru tarihi ve saati tüm üyelerin takviminde.
• ☐ Çağrı Duyurusu, Proje Rehberi, Proje Yazım Şablonu, Ön Değerlendirme ve Bölge/Final Değerlendirme Formları indirildi.
• ☐ Takımdaki herkes, aynı veya benzer bir projeyle başka bir yarışmaya başvurmadığını yazılı olarak teyit etti.

Kendini Dene

⚠️ Resmî kuralı kontrol edin: Bu dersteki bilgiler 2026-2027 çağrı duyurularından ve yarışma sayfalarından alındı (son kontrol: 20 Ekim 2026). TÜBİTAK çağrı üzerinde değişiklik yapma hakkını saklı tutar. Başvurudan önce resmî sayfaları yeniden okuyun: 2204-A yarışma sayfası · 2204-B yarışma sayfası · 2204-A Çağrı Duyurusu · 2204-B Çağrı Duyurusu.