Ders 9: Proje Raporu I: Şablon, Biçim, Özet–Amaç–Giriş–Yöntem

Rapor, ön değerlendirmede jürinin gördüğü tek şeydir; prototipiniz ne kadar iyi olursa olsun jüri onu raporunuzdan tanır. Bu derste resmî şablonu doğru kuracak ve raporun ilk dört bölümünü (Özet, Amaç, Giriş, Yöntem) jürinin beklediği biçimde yazacağız.

Bu Derste Öğrenecekleriniz

• Resmî Proje Yazım Şablonu’nu indirip doğru kullanmayı,
• sayfa, kelime ve biçim kurallarına uymayı,
• şablondaki bölümlerin sırasını,
• Özet, Amaç, Giriş ve Yöntem bölümlerini jürinin beklentisine göre yazmayı.

Adım Adım: Raporun İlk Yarısı

1. Zorunlu kuralları bilin

Bu kurallar ön incelemede kontrol edilir. Birine uymamak, projenin bilimsel değerlendirmeye hiç girmemesine yol açabilir.

2. Şablonun bölüm sırası

2026-2027 Proje Yazım Şablonu’ndaki başlıklar şu sıradadır:

1. Proje Ana Alanı
2. Proje Tematik Alanı
3. Proje Adı (Başlığı)
4. Yapay Zekâ Araçları Kullanım Beyanı (Ders 10)
5. Özet ve Anahtar Kelimeler
6. Amaç
7. Giriş
8. Yöntem
9. Proje İş-Zaman Çizelgesi
10. Bulgular
11. Sonuç ve Tartışma
12. Öneriler
13. Kaynaklar
14. Ekler

Başlıkların sırasını değiştirmeyin ve başlık eklemeyin. Her bölümü şablondaki kırmızı açıklamaya göre doldurun, sonra kırmızı açıklamayı silin.

3. Biçim ayarlarını baştan yapın

Metni yazdıktan sonra biçimi düzeltmek zordur. Şablonu açar açmaz şunları kontrol edin:

• Kenar boşlukları: Sayfa düzeni → Kenar boşlukları → Özel: üst, alt, sol, sağ 2,5 cm.
• Yazı tipi: Tüm metni seçin → Times New Roman, 12 punto.
• Paragraf: Satır aralığı “tek”; hizalama “iki yana yasla”.
• Kelime sayısı: Özeti seçip kelime sayısı aracına bakın.
• Sayfa numarası (kurs önerisi): 20 sayfa sınırını takip etmeyi kolaylaştırır.

Menü adları programa göre değişebilir. Ücretsiz ofis programlarında da aynı ayarlar bulunur.

Kurs önerisi: Rapor metnine okul adınızı, öğrenci ve danışman adlarını yazmayın. Resmî kural, dosya adlarında kişisel bilgi bulunmamasını ve belgelerde kurum öne çıkarılmamasını ister. Kişi ve okul bilgileri zaten TYBS’de ayrıca girilir.

4. Özeti yazın

Özet, jürinin ilk okuduğu ve çoğu zaman ilk izlenimini oluşturduğu bölümdür. Şablon ve rehbere göre:

• Olması gerekenler: Projenin amacı, kullanılan yöntem, yapılan gözlem ve temel bulgular ile sonuçlar (birkaç cümleyle).
• Olmaması gerekenler: Çalışmanın ayrıntıları, yorumlar ve kaynaklar.
• Uzunluk: 150–250 kelime.
• Yazım sırası: İşin başında taslak bir özet yazın; çalışma bitince raporun içeriğine göre güncelleyin.
• Anahtar kelimeler: Özetin altına, konuyu yansıtan en fazla 5 anahtar kelime.

Aynı özeti TYBS’deki özet alanına da yapıştıracaksınız. Bu alana formül girilemez. Özette formül, özel sembol veya tablo kullanmayın (Ders 11).

Özet için 6 cümlelik bir iskelet:

1. Sorun (1 cümle)
2. Amaç (1 cümle)
3. Ne geliştirdiniz? (1 cümle)
4. Nasıl test ettiniz? (1–2 cümle)
5. Ana sayısal bulgular (1–2 cümle)
6. Sonuç (1 cümle)

5. Amaç bölümünü yazın

Şablona göre bu bölümde doğrudan projenin amacına, somut hedeflerine ve Ar-Ge içeriğine odaklanılır. Projenin hangi eksikliği nasıl gidereceği veya hangi soruna çözüm getireceği açıklanır. Değerlendirmeye katkı sağlamayan genel konu ve tarihçe anlatımlarından kaçının.

• İlk cümlede sorunu söyleyin.
• Ders 4’teki ölçülebilir hedefleri numaralı liste olarak yazın.
• Kurs önerisi: Amaç bölümünü yarım sayfayı geçirmeyin.

6. Giriş bölümünü yazın

Şablona göre Giriş, konu hakkında yapılmış araştırmaların sonuçlarının ve bu alanda cevapsız kalan soruların bilimsel kaynaklara dayandırılarak anlatıldığı bölümdür. Rehber şunları da ister:

• Çalışmanızın benzer çalışmalardan ayrılan yönleri,
• literatürde hangi boşluğu doldurmak için yapıldığı,
• benzer çalışmalardan neyi, nasıl farklı yaptığınız ve onlardan nasıl yararlandığınız,
• bölümün sonunda araştırma sorusu, nasıl ele alınacağı ve hipotez.

Ders 3’teki Fark Tablosu bu bölümün iskeletidir. Önerilen paragraf düzeni:

1. Sorunun önemi (kaynaklı)
2. Bu soruna yönelik akademik çalışmalar (kaynaklı)
3. Var olan ürün ve çözümler, eksikleri (marka adı vermeden)
4. Önceki öğrenci projeleri ve benzer patentler
5. Boşluk ve bizim farkımız (sayısal hedeflerle)
6. Araştırma sorusu ve hipotez

Her paragrafta bir ana fikir olsun. Başkasının bulgusunu yazdığınız her cümleye kaynak gösterin. Alıntıları kendi cümlelerinizle yazın; kopyalayıp yapıştırmayın (intihal, Ders 10). Kurs önerisi: Giriş’te en az 5 kaynak kullanın.

7. Yöntem bölümünü yazın

Ders 5’teki test protokolünüz bu bölümün ham hâlidir. Şimdi onu düzgün cümlelere çevirin. Rehbere göre Yöntem bölümünde şu alt başlıklar yer alır:

• Çalışmanın metodu veya araştırma deseni,
• kişilerden veri topladıysanız çalışma grubu, evren ve örneklem; çalışma sahası ve yeri,
• veri toplama araçları ve veri toplama süreci,
• deney düzenekleri, malzemeler ve ölçüm cihazlarının özellikleri (ne olduğu, ölçüm aralığı, duyarlılığı),
• araştırmanın nerede, kimler tarafından, ne kadar sürede, kaç kez ve hangi koşullarda yapıldığı,
• kullanılan analiz yöntemleri, hesaplamalar ve yazılımlar.

Alınan izinleri ve onamları (Ders 6) bu bölümde belirtin. Yöntem metnini geçmiş zamanla ve edilgen çatıyla yazmak yaygındır: “Ölçümler dakikada bir alınmıştır.”

8. İş-Zaman Çizelgesi

Ders 7’de hazırladığınız çizelgeyi şablondaki tabloya aktarın. Gerçekte ne zaman ne yaptığınızı yansıtsın; plan değiştiyse güncel hâlini koyun.

Örnek Projemiz: Nefes Asistanı’nın Raporundan

Hatırlatma: Bu bir öğretim örneğidir. Özetteki sayılar Ders 8’deki kurgusal öğretim verileridir. Kendi raporunuzu kendi cümlelerinizle ve kendi verilerinizle yazın.

Başlık bilgileri

• Proje Ana Alanı: Teknolojik Tasarım
• Proje Tematik Alanı: Sağlıklı Yaşam ve Spor
• Proje Adı: Sınıf İçi Karbondioksit Artışını Önceden Tahmin Ederek Havalandırma Zamanını Öneren Düşük Maliyetli Sistem

Özet (172 kelime)

Kalabalık sınıflarda pencereler ders boyunca kapalı kaldığında havadaki karbondioksit (CO2) yükselmekte, havalandırma ise çoğu zaman geç ya da gereğinden uzun yapılmaktadır. Bu projenin amacı, sınıf içi CO2 artışını önceden tahmin ederek havalandırma zamanını öneren düşük maliyetli bir sistem geliştirmek ve sistemin etkisini olağan havalandırmayla karşılaştırmaktır. Sistem; Arduino Uno kartı, CO2, sıcaklık ve nem ölçen bir sensör, manyetik pencere sensörü, üç renkli ışık ve sesli uyarıcıdan oluşmakta; ölçümler internet bağlantısı olmadan bir hafıza kartına kaydedilmektedir. Yazılım, son on dakikalık ölçümlerin eğiliminden eşiğe kalan süreyi hesaplamakta, eşik aşılmadan önce pencerenin açılmasını, yeterli havalanma sağlandığında ise kapatılmasını önermektedir. Sensör ölçümleri referans bir cihazla karşılaştırılmış, ardından aynı sınıfta rastgele sıralanmış asistanlı ve olağan günlerde toplam 80 ders izlenmiştir. Asistanlı derslerde CO2’nin eşik üzerinde kaldığı süre olağan derslere göre %55, pencerenin gereksiz açık kaldığı süre %33 azalmıştır. Eşik aşımlarının %84’ü en az beş dakika önceden tahmin edilmiş, sensör ile referans cihaz arasındaki ortalama fark 16,4 ppm bulunmuştur. Sonuçlar, düşük maliyetli ve erken uyarı veren bir sistemin sınıf havasını iyileştirirken pencerenin gereksiz açık kaldığı süreyi de kısaltabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: iç ortam hava kalitesi, karbondioksit, havalandırma, erken uyarı, gömülü sistem

Kontrol edin: Özette kaynak yok, yorum yok, ayrıntı yok; amaç, yöntem, bulgular ve sonuç var.

Amaç (ilk cümleler)

Bu projenin amacı, sınıflarda pencerelerin geç açılması ve gereğinden uzun açık kalması sorununa, CO₂ artışını önceden tahmin eden düşük maliyetli bir sistemle çözüm getirmektir. Projenin hedefleri şunlardır: (1) CO₂’nin eşik üzerinde kaldığı süreyi olağan havalandırmaya göre en az %30 azaltmak; (2) …

Giriş (paragraf planı)

Yöntem (alt başlıklar)

1. Araştırma deseni: Mühendislik tasarım süreciyle geliştirilen sistemin, rastgele sıralanmış iki koşulda karşılaştırmalı testi
2. Sistemin tasarımı: Arduino Uno tabanlı donanım ve bağlantı şeması, SD karta veri kaydı, yazılım ve erken uyarı algoritması (Şekil 1: blok şema; Şekil 2: bağlantı şeması)
3. Ölçüm araçları ve özellikleri
4. Test 1: Sensör doğruluk testi
5. Test 2 ve Test 3: Erken uyarı başarısı ve sınıf testi
6. İzinler: Okul yönetiminden alınan yazılı izin ve resmî iletişim adresinden alınan yanıt
7. Veri analizi: Ortalama, standart sapma, yüzde değişim; kullanılan yazılım

Takım Uygulaması (40 dk): Rapor Sprinti 1

1. Şablonu açın (5 dk): Resmî şablonu indirin. Biçim ayarlarını kontrol edin. Dosyayı ortak bir klasöre kaydedin.
2. Başlık bilgileri (5 dk): Ana alan, tematik alan ve proje adını yazın. Proje adının kelimelerini sayın.
3. Özet taslağı (10 dk): 6 cümlelik iskeletle yazın. Kelime sayısını ölçün (150–250). Sonuçlarınız yoksa sayıların yerine [ ] bırakın.
4. Amaç (5 dk): Sorun cümlesi + numaralı hedefler.
5. Giriş iskeleti (10 dk): 6 paragrafın her biri için bir ana fikir cümlesi ve kullanılacak kaynakları yazın.
6. Yöntem (5 dk): Alt başlıkları açın; protokolünüzden ilk ikisini doldurun.

Teslim kontrol listesi

• ☐ Resmî şablonla açılmış rapor dosyası
• ☐ Özet 150–250 kelime ve kaynak içermiyor
• ☐ Giriş’te en az 5 kaynak ve “bizim farkımız” paragrafı planlandı
• ☐ Yöntem, başka bir takımın tekrarlayabileceği ayrıntıda
• ☐ Raporda marka veya kurum öne çıkarılmıyor; okul ve öğrenci adı rapor metninde yok (kurs önerisi)

Kendini Dene

⚠️ Resmî kuralı kontrol edin: Rapor kuralları 2204-A ve 2204-B Çağrı Duyurusu 4.2.4–4.2.6 maddelerinde ve 2026-2027 Proje Yazım Şablonu’nda yer alır. Rapora başlamadan şablonun güncel sürümünü yarışma sayfasından indirin: Proje Yazım Şablonu 2026-2027 · 2204-A Çağrı Duyurusu · 2204-B Çağrı Duyurusu.