Ders 12: Poster, Sunum ve Jüri Mülakatı

Bölge ve final aşamalarında puanın en büyük parçası (100 üzerinden 40) sunum ve projeye hâkimiyettir. Bu son derste posteri ve 10 dakikalık sunumu hazırlayacak, jüri sorularına prova yapacak ve sergi günü kurallarını öğreneceğiz.

Bu Derste Öğrenecekleriniz

• Bölge/final değerlendirme formunun puanlarını ve göstergelerini,
• rehbere uygun bir poster tasarlamayı,
• en fazla 10 dakikalık bir sözlü sunum planlamayı ve slayt hazırlamayı,
• jüri sorularına kısa, sayılı ve kanıtlı cevap vermeyi,
• sergi kurallarını, elenme nedenlerini ve final sürecini.

Adım Adım: Sergiye Hazırlık

1. Jüri neye puan verir?

Bölge ve final aşamaları aynı formla değerlendirilir. Bölge aşamasında ön değerlendirme puanınızın %30’u da hesaba katılır.

Son iki göstergeye dikkat edin. Söyledikleriniz raporla, posteriniz de sunumla ve prototiple aynı hikâyeyi anlatmalıdır. Raporda %55 yazıp posterde %60 yazarsanız jüri bunu fark eder.

Formdaki etik kutusu bu aşamada da geçerlidir: Belge eksikliği, veri uydurma veya çarpıtma, kaynak göstermeme, kişisel veri ihlali ya da çalışmanın takım tarafından geliştirilmediğinin tespiti eleme nedenidir.

2. Posteri tasarlayın

Proje rehberinin 3.5 bölümündeki öneriler:

• Posteri araştırmanın başlığı altında özet, giriş, yöntem, bulgular, sonuç ve tartışma, öneriler ve kaynaklar başlıklarıyla hazırlayın.
• Başlıkları hep aynı renkte, aynı yazı tipinde ve aynı büyüklükte kullanın.
• Yazılar uzaktan okunacak boyutta olsun.
• Tekrardan kaçının. Bir sonucu hem grafik hem tabloyla göstermeyin; en iyi anlatanı seçin.
• Uzun anlatım yerine fotoğraf, şekil ve grafik kullanın.
• Her grafiğin, tablonun, şeklin ve fotoğrafın bir başlığı olsun.

Rehberde örnek bir poster tasarımı (Şekil 2) ve bölge/final stant ölçüleri (Şekil 3) görsel olarak verilmiştir. Posteri bastırmadan önce bu şekillere ve bölge koordinatörlüğünün duyurularına bakın; ölçüleri tahminle belirlemeyin.

Kurs önerileri:

• Posterde en büyük yazı proje adı olsun; ikinci en dikkat çekici öğe ana bulgunuz olsun (örneğin büyük bir “%55 daha az” grafiği).
• Metni kısaltın: Her bölüm 3–5 kısa madde. Ayrıntı raporda zaten var.
• Kişisel veri içeren fotoğraf kullanmayın. Kişi görünen fotoğraflar için izin alın veya yüzleri göstermeyin.
• Kaynakları küçük ama okunur yazın; posterde kullandığınız her bilginin kaynağı olsun.

3. Sunumu planlayın (en fazla 10 dakika)

Öğrenciler bilgisayarda hazırladıkları sunumu jüriye sözlü olarak sunar. Sunum en fazla 10 dakikadır ve yalnızca öğrencilerin katılımıyla yapılır. Bilgisayar ve projeksiyon cihazı TÜBİTAK veya bölge koordinatörlüğü tarafından sağlanır.

Kursun önerdiği zaman planı (10 dakikalık üst sınır):

Provada sunumu 8,5–9 dakikada bitirmeye çalışın. Heyecan ve teknik aksaklık süreyi uzatır.

Slayt kuralları (rehber 3.5):

• Bir slaytta en fazla 8 satır yazı.
• İkiden fazla farklı yazı tipi kullanmayın. Kalın ve düzgün yazı tipleri seçin (Verdana, Times New Roman, Calibri gibi).
• Çok fazla renk kullanmayın. Dikkat çekmek istediğiniz öğeleri kırmızıyla gösterebilirsiniz.
• Okunabilir renk çiftleri: beyaz üzerine siyah, yeşil, kırmızı veya mavi; mavi üzerine beyaz.
• Anlatıma katkısı olmayan görselleri kullanmayın. Karşılaştırmada görselleri yan yana koyun.
• Abartılı animasyonlardan kaçının.
• Başlıkları sola veya ortaya hizalayın; başlıkla metin arasında en az bir satır boşluk bırakın; satır aralıkları yeterli olsun.
• Slaytta en iyi hatırlanan yer sol üst köşedir. En önemli bilgiyi oraya koyun.

Sunumu yaparken (rehber 3.5):

• Dinleyenlerle göz teması kurun. Slayttan yardım alabilirsiniz ama sunumun tamamını okumayın.
• İstekli görünün. Anlaşılır, uygun hız ve ses yüksekliğinde konuşun.
• Sunumu iki veya üç kişi yapacaksanız önceden planlayın; sunum yeteneği daha iyi olan arkadaşınızı ön plana çıkarın.
• Bir soru gelince konuyu baştan anlatmayın; yalnızca sorulan soruya cevap verin.

Kurs önerisi: Sunumu yine de her öğrencinin bir bölümü anlatacağı şekilde paylaşın. Jüri “projenin öğrenciler tarafından kurgulanıp gerçekleştirilmesi” göstergesini puanlarken her öğrencinin projeye hâkim olduğunu görmek ister.

4. Jüri sorularına hazırlanın

Sergi süresince öğrenci grupları, misafirler ve jüri üyeleri stantları ziyaret edip soru sorabilir. Bu sırada danışmanlar sözlü sunuma ve sorulara kesinlikle müdahale etmemelidir.

Aşağıdaki soru türleri resmî bir liste değildir; kursun, değerlendirme formundaki göstergelerden yola çıkarak hazırladığı bir derlemedir.

Cevap formülü (kurs önerisi): kısa cevap + sayı + kanıt.

• Zayıf cevap: “Bizim sistemimiz çok daha iyi çalışıyor.”
• Güçlü cevap: “Evet, daha erken uyarıyor. Eşik aşımlarının %84’ünü en az beş dakika önceden tahmin etti. Kayıtlar raporun Tablo 4’ünde ve ek belgelerde.”

Bilmediğiniz bir soruda uydurmayın. “Bunu ölçmedik. Ölçmek için şöyle bir deney yapabiliriz.” demek, akıl yürütme puanını korur.

5. Sergi kuralları

Kurs önerisi olarak sergi çantasına şunları koyun: yedek USB kablo ve 5 V USB adaptör, uzatma kablosu, yedek sensör veya parça, sunumun iki ayrı bellekte kopyası, cihaz çalışmazsa göstermek için kısa bir demo videosu ve raporun basılı bir kopyası. Sergi alanında internet olmayabilir; demonuz internetsiz çalışmalıdır.

6. Bölgeden finale ve sonrası

• Bölge aşamasında başarılı projelere bölge birinciliği, ikinciliği ve üçüncülüğü verilir; teşvik ödülü verilebilir. Bölge birincileri finale davet edilir.
• Final aşamasında birincilik, ikincilik ve üçüncülük ödülü verilebilir; teşvik ödülü verilebilir. Ödül miktarları ve diğer olanaklar Ders 1’deki tabloda.
• Final aşamasında da sunum en fazla 10 dakikadır ve aynı kurallar geçerlidir.
• Uluslararası yarışmalara gönderilecek projeler, finalde birincilik, ikincilik ve üçüncülük alan projeler arasından ayrı bir jüri değerlendirmesiyle belirlenir.
• Değerlendirme sonuçlarına itiraz edilemez (yargı yolu saklıdır).

Bölgeden finale kadar geçen sürede jürinin sorularını not edin ve projenizi bu sorulara göre geliştirin. Yalnız raporda değiştirdiğiniz her şeyi sunumda açıkça “bölgeden sonra eklenen” olarak belirtin (kurs önerisi).

Örnek Projemiz: Nefes Asistanı Sergide

Hatırlatma: Bu bir öğretim örneğidir; sayılar Ders 8’deki kurgusal verilerdir.

Poster yerleşimi

Masa düzeni ve demo

• Cihaz masanın önünde, LED’i ziyaretçiye dönük.
• Demo: Bir öğrenci sensöre yaklaşıp birkaç kez nefes verir; CO₂ değeri kısa süre yükselir; eşik yaklaşınca ışık sarıya, eşik aşılınca kırmızıya döner. Sonra pencere sensörünün mıknatısı ayrılarak “pencere açık” durumu gösterilir; değer hedefin altına inince yeşil ışık “kapatabilirsiniz” der.
• Cihaz bilgisayara veya internete bağlı değil; yalnızca 5 V USB adaptörle çalışıyor. Dizüstü bilgisayarda, sınıf testinde SD karta kaydedilmiş verilerden çizilen grafikler açık.
• Yedek olarak dolu bir microSD kart ve yedek bir Uno çantada; kartın kopyası bilgisayarda.

Sunum görev paylaşımı

Takım Uygulaması (40 dk): Mini Jüri

İki takım eşleşir. Bir takım sunar, diğeri jüri olur; sonra roller değişir. Tek takımsanız danışman öğretmen ve davet edilen bir başka öğretmen jüri olur. Jüri üyeleri danışman değilmiş gibi davranır; danışman bu sırada da müdahale etmez.

1. Sunum (10 dk): Kronometre açık. 10. dakikada sunum kesilir.
2. Soru-cevap (10 dk): Jüri aşağıdaki cevap bankasından ve kendi sorularından en az 6 soru sorar. Her öğrenciye en az bir soru düşer.
3. Puanlama (10 dk): Jüri, bölge/final formunun 5 bölümünü ÖAP’lere göre puanlar.
4. Geri bildirim (10 dk): Jüri en güçlü iki noktayı ve geliştirilecek iki noktayı söyler. Takım, cevaplayamadığı soruları not eder.

Cevap bankası: 15 jüri sorusu (kurs derlemesi)

Her soruya “kısa cevap + sayı + kanıt” formülüyle bir cevap hazırlayın. Örnek cevaplar Nefes Asistanı içindir.

Sergi kontrol listesi

• ☐ Poster rehberin başlıklarını içeriyor; her görselin başlığı var; ölçü rehberdeki şekle ve duyurulara göre
• ☐ Sayılar raporla, posterle ve sunumla aynı
• ☐ Sunum 9 dakika civarında; slaytlarda en fazla 8 satır ve en fazla 2 yazı tipi
• ☐ Her öğrenci sunumun bir bölümünü ve cevap bankasındaki soruları biliyor
• ☐ Prototip ve demo internetsiz çalışıyor; yedek parçalar ve kablolar çantada
• ☐ Okul bayrağı veya flama yok
• ☐ Tüm öğrenciler açılışa ve sergi boyunca stanta katılacak; rehber öğretmen veya danışman belli
• ☐ Herkesin ARBİS’teki IBAN bilgisi güncel

Kendini Dene

⚠️ Resmî kuralı kontrol edin: Bölge ve final tarihleri, sergi yerleri ve istenecek belgeler yarışmanın web sayfasında duyurulur. Değerlendirme formu sayfalarda bağlantısı verilen 2025 tarihli belgedir; yeni bir form yayımlanırsa onu kullanın. Sergi kuralları çağrının 2.1, 5.2 ve 6.1 maddelerinde ve proje rehberlerinde yer alır: Bölge/Final Değerlendirme Formu · Lise Proje Rehberi · Ortaokul Proje Rehberi · 2204-A sayfası · 2204-B sayfası.